Làng nghề nặn tò he thôn Hà Dương


Nội dung bài viết:
Ông Vũ Ngọc Kênh (71 tuổi), thuộc thế hệ thứ 3 trong một gia đình có nghề truyền thống làm tò he ở thôn Hà Dương cho biết: Nghề nặn tò he ở đây đã có từ rất lâu. Ngày trước thôn có nhiều người nặn tò he giỏi đi khắp các tỉnh, thành phố phía Bắc để hành nghề như các cụ: Vũ Ngọc Lanh, Ngô Văn Ấn, Ngô Văn Khởn, Ngô Văn Long…
Những năm 1960, nghề nặn tò he là nghề chính nuôi sống nhiều gia đình trong thôn, từ đứa trẻ bi bô tập nói đến các cụ đầu bạc ai ai cũng biết nặn tò he. Do bột nặn làm bằng nguyên liệu bột gạo không có hóa chất nên khi bán ế hàng, mâm tò he lại trở thành món ăn của cả nhà(!) Thời đó, nghề làm tò he phát triển cực thịnh bởi thứ đồ chơi dân gian làm nhanh, đẹp, bắt mắt trẻ con, lại rẻ. Theo ông Kênh, với một bơ gạo trải qua các công đoạn thành bột nặn có thể làm hàng trăm hình thù khác nhau từ các loại hoa đến các con vật như gà, ngựa… Thuở nhỏ, khi mới lên 6 lên 7 tuổi, ông Kênh đã cùng cụ thân sinh làm tò he. Người biết trước dạy người làm sau, người làm giỏi dạy những chi tiết khó hơn cho người mới biết làm, cứ thế nghề nặn tò he “cha truyền con nối” tồn tại và phát triển cho đến ngày nay.
Tại các lễ hội đình, chùa, khu vực dành cho những nghệ nhân nặn tò he luôn thu hút sự chú ý của người đi hội, nhất là trẻ con. Những bàn tay thoăn thoắt cấu những cục bột, phối các màu xanh, đỏ, trắng, vàng cùng đồ nghề đơn sơ như que tre, chiếc lược nhựa, thoáng chốc biến thành hình cô tiên, lão ngư ngồi câu cá hay nhân vật Tôn Ngộ Không múa gậy thần kỳ… Cụ Nguyễn Văn Khương (80 tuổi) là bậc cao niên trong thôn cũng từng gắn bó với nghề làm to he cho biết: Làm tò he không chỉ đơn thuần cầm bột lên rồi nặn. Trước khi làm người nghệ nhân phải hình dung màu sắc, mảng khối nào sẽ hợp với tính cách nhân vật mình thể hiện. Ví dụ như nặn Tôn Ngộ Không về cơ bản các nghệ nhân sẽ nặn giống nhau, nhưng từng tiểu tiết như mắt, gậy, mũ… của mỗi người nặn lại khác nhau; hay khi nặn các dũng tướng cũng phải toát lên thần thái của nhân vật, mặc dù đôi khi chỉ người trong nghề mới có thể nhận ra.
Theo cụ Khương, để có một sản phẩm tò he theo cách truyền thống của thôn Hà Dương phải trải qua nhiều khâu, từ chọn nguyên liệu đến cách “gây” thành bột. Gạo để làm bột phải là loại gạo tẻ pha với một ít gạo nếp mùa, được ngâm với nước mưa trong 3-4 tiếng, sau đó đãi sạch, giã kỹ, cho vào chõ xôi đun cách thủy, nhỏ lửa. Sau đó, bột được nắm lại thành từng vắt và nhuộm màu. Màu nhuộm được chế biến từ các loại cây lá tự nhiên: Màu vàng làm từ hoa hòe hoặc củ nghệ, màu đỏ từ quả gấc, màu đen thì dùng cây nhọ nồi, màu xanh lấy từ lá riềng hoặc lá trầu không; các màu sắc trung gian khác đều được phối từ bốn màu cơ bản này. Để tò he bóng, người nghệ nhân sau khi nặn xong phải cho vào chõ xôi đun từ 10-15 phút rồi lấy ra, khi khô tò he sẽ không bị biến dạng mà bóng đẹp lạ thường. Trước kia, người dân thôn Hà Dương thường nặn sẵn tò he ở nhà rồi đặt lên những mẹt tre mang ra chợ chứ không gắn vào thanh tre như bây giờ.
Khi đồ chơi hiện đại ngày càng phong phú, tò he mất dần khách hàng nên nghề cũng dần mai một. Hiện chỉ còn rất ít người ở Hà Dương theo nghề bởi sự đam mê với nghề và cũng chỉ hoạt động theo mùa vụ. Đồng chí Ngô Thanh Hưng, trưởng Ban Văn hóa xã Hoàng Nam cho rằng: Nghệ thuật nặn tò he ở thôn Hà Dương là nét văn hóa truyền thống cần được gìn giữ. Tò he không chỉ bao gồm những nguyên liệu đơn giản, an toàn với người chơi, gần gũi trong cuộc sống mà qua mỗi sản phẩm tò he gắn với một câu chuyện, sự tích, còn mang tính truyền thụ, giáo dục các em, hướng đến những giá trị chân – thiện – mỹ. Bởi vậy, xã khuyến khích việc phục dựng nghệ thuật nặn tò he trong tổ chức lễ hội truyền thống hoặc các sự kiện văn hóa của địa phương.
————————————————

Mời quý khách xem thêm một số thông tin hướng dẫn du lịch Nam Định

Các địa danh Du lịch Biển Nam Định
Các bãi biển nổi tiếng của Nam Đinh như Biển Quất Lâm, biển Hải Long, biển Hải Thịnh…

Các địa danh Du lịch tâm linh - lễ hội tại Nam Định
Nam Định có rất nhiều điểm du lịch tâm linh nổi tiếng như khu di tích Đền Trần, Phủ Dầy (Phủ Giầy), chùa Cổ Lễ, chùa tháp Phổ Minh…

Tour từ Nam Định đi
 thăm quan tại Nam Định

Tour từ Nam Định đi thăm quan Hà Nội và du lich miền Bắc

Tour từ Nam Định đi thăm quan miền Trung và Tây Nguyên

Tour từ Nam Định đi thăm quan miền Nam và Miền Tây

Hướng dẫn và cẩm nang du lịch Nam Định

Giới thiệu về Du lịch Nam Định

Được biết đến như kinh đô thứ hai của nhà Trần, thành phố Nam Định thu hút du khách với hàng loạt cung điện, thành quách in dấu một thời vàng son, nổi bật nhất là thành cổ Nam Định. Khác với thành Gia Định có 8 cửa, thành Hà Nội có 5 cửa, thành Nam Định chỉ có 4 cửa, mỗi cửa mở ra các góc nhìn khác nhau với những nét đặc trưng khác nhau. Sau khi tìm hiểu về kiến trúc, thiết kế, bạn còn có dịp thưởng ngoạn hàng loạt các công trình phụ bên trong để tìm hiểu một thời kỳ phát triển vàng son của thành phố này là Cột cờ, Trường thi, Văn Miếu, đình Vọng Cung…
Bên cạnh dấu ấn của các vua thời Trần, Nam Định cũng sở hữu quần thể các di tích thờ vua Đinh Tiên Hoàng gồm Đền Vua Đinh (Yên Thắng), đền Thượng, đình Thượng Đồng, đình Cát Đằng ở Yên Tiến, Ý Yên và đền Vua Đinh ở làng việt cổ Bách Cốc, Vụ Bản…

Những điểm du lịch ở Nam Định – di tích lịch sử tại Nam Định

Sẽ sai sót nếu nhắc đến dấu ấn của các vua mà không nhắc đến các công trình, di tích lịch sử mang đậm dấu ấn văn hóa, con người của vùng đất này như đền Trần, nơi vào đúng giờ Tý rằm tháng Giêng hàng năm có lễ Khai Ấn; hội Phủ Giầy, chùa Vọng Cung, chùa Keo (Hành Thiện), chùa Cổ Lễ (nơi tu hành của ba vị Nam thiền tam tổ); phủ Quảng Cung (Phủ Nấp); chùa Phổ Minh; hàng loạt mộ của các văn sỹ như mộ Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến, mộ nhà thơ Tú Xương hay những kiến trúc Pháp còn sót lại của nơi này như nhà thờ Khoái Đồng, trường Nguyễn Khuyến, nhà máy dệt…
Đến Nam Định, bạn còn được vẫy vùng ở Thịnh Long, bãi biển tuyệt đẹp với cát mịn, nước trong, sóng nhẹ, hàng phi lao xa ngút tầm mắt mang đến vẻ đẹp thuần khiết, khoáng đạt hay hiêm ngưỡng các bức tranh tuyệt đẹp của thời gian in bóng trên dòng nước, thưởng thức bữa tiệc hải sản tươi ngon bên bếp lửa cùng bạn bè, người thân.

 
 

Tiện ích đặt phòng trực tuyến giá rẻ

Quý khách chỉ cần Gõ địa điểm đến/ tên khách sạn, chọn ngày đến - ngày đi và tìm tại cửa sổ tìm kiếm bên dưới này. Hoặc chọn các điểm đến phổ biến như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Đà Lạt, Nha Trang...để xem ngay các ưu đãi

Booking.com

Đặt phòng qua công ty lữ hành

Quý khách có thể gửi yêu cầu cho chúng tôi qua các tiện ích trên website hoặc ĐT/Zalo/Viber/Whatsapp/FB số: 0911656363 để đặt phòng số lượng lớn với giá ưu đãi cho đoàn với số lượng trên 5 phòng

Dịch vụ đăng ký set up, đào tạo vận hành về OTA

Hãy liên hệ với chúng tôi để gia tăng cơ hội cho chính doanh nghiệp của Bạn. Xem thêm: Các dịch vụ của chúng tôi

Tư vấn set up Beer Club

Quý khách vui lòng liên hệ với Mr. Nam Huỳnh 093.868.5928/ 0354.675074 để được tư vấn hỗ trợ thông tin về Set up Khách sạn, nhà hàng, quán Cà phê, cửa hàng đồ ăn nhanh, Beer club, Quán Bar...

Để lại bình luận

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Nhóm: