Nguyên Phi Ỷ Lan

Ds Tnv 1

       Hoàng Thái hậu Ỷ Lan tương truyền tên thật là Lê Thị Yến, sinh ngày 7 tháng 3 năm 1044 (Giáp Thân), mất ngày 25 tháng 7 năm 1117 (Đinh Dậu), tại hương Thổ Lỗi (Siêu Loại) xưa thuộc phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, ngày nay thuộc thị trấn Như Quỳnh, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên, cha là ông Lê Công Thiết, mẹ là bà Vũ Thị Tình. Gia đình có nghề làm ruộng, trồng dâu, nuôi tằm.

Đền Ghênh được xây dựng vào năm Ất Mùi (1115), thờ Bà Hoàng Thái hậu Ỷ Lan – người hai lần nhiếp chính thay vua trị vì đất nước.
 

Vào mùa xuân năm 1063, vua Lý Thánh Tông đã 40 tuổi mà chưa có con trai nối dõi, vua phải đi cầu tự khắp nơi. Khi nhà vua đi qua chùa Dâu (phủ Thuận Thành), dân làng nô nức đến xem, chỉ riêng có một người con gái xinh đẹp vẫn thản nhiên ngồi hái dâu dưới gốc cây lan. Vua lấy làm lạ bèn cho gọi nàng diện kiến, nàng thưa: “Thiếp là con nhà nghèo hèn, phải làm lụng đầu tắt mặt tối, phụng dưỡng cha mẹ, đâu có dám mong đi xem rước mà nhìn mặt rồng”. Vua vì cảm mến nên đã đưa nàng về cung, phong làm Ỷ Lan phu nhân. Chữ “Ỷ Lan” nghĩa là tựa gốc cây lan từ đấy mà ra.
Năm 1066, Ỷ Lan sinh hạ được một hoàng tử, đặt tên là Lý Càn Đức. Ỷ Lan phu nhân được phong làm Nguyên phi, đứng đầu các cung tần phi nữ, chỉ sau Thái hậu. Con trai Lý Càn Đức của bà được lập làm Thái tử.
 Ỷ Lan đã hai lần nhiếp chính: Lần thứ nhất vào năm 1069 (Kỷ Dậu), vua Lý Thánh Tông thân chinh cùng Lý Thường Kiệt đi đánh Chiêm Thành, Vua đã trao quyền cho Nguyên phi Ỷ Lan ở lại chăm lo việc triều chính. Vua ở ngoài biên cương đánh giặc mãi không thành, bèn đem quân quay về. Về đến Mạt Liên (Tiên Lữ – Hưng Yên ngày nay) nghe dân tình ca ngợi Nguyên Phi Ỷ Lan, còn gọi bà là Quan Âm, Lý Thánh Tông nói “Nguyên phi là đàn bà còn làm được như thế, ta là nam nhi lại chẳng được việc gì hay sao!” rồi tiếp tục quay lại đánh giặc. Mùa hạ năm đó Lý Thánh Tông khúc ca khải hoàn trở về, phân phát lương thực, ân xá tội, giảm thuế cho dân chúng. Trong sự nghiệp chấn hưng đất nước của vua Lý Thánh Tông , có vai trò không nhỏ của Nguyên phi Ỷ Lan. Lần thứ hai năm 1072 (năm Nhâm Tý) vua Lý Thánh Tông lâm bệnh nặng rồi qua đời, Thái tử Càn Đức (6 tuổi) lên ngôi vua, lấy hiệu là Lý Nhân Tông. Hoàng Thái hậu lúc bấy giờ là Thượng Dương, được sự ủng hộ của Thái sư Lý Đạo Thành lên nắm quyền. Về sau, nhờ có Lý Thường Kiệt giúp sức, Ỷ Lan mới chính thức lên ngôi Thái hậu, thay vua nhiếp chính đã có những đóng góp tích cực vào cơ nghiệp nhà Lý. Trọng trách điều khiển cả quốc gia, cùng tể tướng Lý Thường Kiệt, bà đã hai lần giữ vững giang sơn trước sự tấn công của quân Tống xâm lược (năm 1075 và năm 1077). Ỷ Lan không những sửa sang việc quốc chính, tăng cường quân đội – quốc phòng, chăm lo việc mở mang dân trí, thi cử học hành mà còn ban hành nhiều  “ích quốc lợi dân”.

Những hiện vật tìm thấy trong những trong những đợt khai quật gần đây cho thấy,
mọi công lao của Nguyên phi Ỷ Lan đều thể hiện ở khu đền Ghênh này.

Về nội trị, khi xã tắc bình an, năm 1103 (năm Quý Mùi), bà ban hành nhiều chính sách tiến bộ như chuộc nô tỳ, tha cung nữ, giảm tô thuế, cấm giết trâu bò… Hoàng Thái hậu Ỷ Lan ra lệnh phát tiền ở kho nội phủ để cứu các thiếu nữ nghèo bị bán cho các nhà giàu. Sau đó, bà còn lo việc đem gả họ cho những đàn ông góa vợ, xây dựng cuộc sống chồng con hạnh phúc cho họ. Nhà sử học Ngô Sĩ Liên đã nói về việc này: “Con gái nghèo nên phải bán mình ở đợ, con trai nghèo nên không có vợ. Thái hậu đổi đời cho họ âu cũng là việc làm chân chính”. Năm 1117, hiểu việc “con trâu là đầu cơ nghiệp” của người dân Đại Việt, bà cho ra lệnh cấm trộm trâu và giết trâu bừa bãi, bảo vua phải phạt thật nặng những kẻ trộm và giết trâu, trị thật nghiêm cả vợ con và hàng xóm vì tội không tố giác. Việc này khiến dân chúng càng kính trọng và biết ơn bà hơn. Xuất thân là một cô thôn nữ, dù có sống trong lầu son, gác tía, bà cũng không bao giờ quên dân nghèo, mà luôn luôn chăm lo cho đời sống của họ.
Là người hâm mộ Đạo Phật, bà còn làm rất nhiều việc từ thiện khác và lập nhiều đình, xây dựng hàng trăm ngôi chùa. Nhờ có những cuộc đàm đạo nổi tiếng của bà cùng các vị sư thời Lý, mà đến nay người ta mới biết được gốc tích về sự truyền bá đạo Phật vào nước ta.
Hoàng Thái hậu Ỷ Lan là một người phụ nữ tài sắc vẹn toàn, là một trong những nữ danh nhân tuyệt vời của lịch sử Việt Nam. Bà được tôn thờ cho đến tận ngày nay. Sau khi Ỷ Lan mất, nhiều nơi đã dựng chùa tháp, đền để thờ bà. Ở Hưng Yên có ngôi đền lớn thờ bà, đó là đền Ghênh ở thị trấn Như Quỳnh, huyện Văn Lâm. Ngoài ra, bà còn được thờ ở chùa Hương Lãng – xã Minh Hải, huyệnVăn Lâm, đền bà Tấm ở Gia Lâm, Hà Nội…

 
 

Nguồn: TTXTDL tỉnh Hưng Yên


Tiện ích đặt phòng trực tuyến giá rẻ

Quý khách chỉ cần Gõ địa điểm đến/ tên khách sạn, chọn ngày đến - ngày đi và tìm tại cửa sổ tìm kiếm bên dưới này. Hoặc chọn các điểm đến phổ biến như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Đà Lạt, Nha Trang...để xem ngay các ưu đãi

Booking.com

Đặt phòng qua công ty lữ hành

Quý khách có thể gửi yêu cầu cho chúng tôi qua các tiện ích trên website hoặc ĐT/Zalo/Viber/Whatsapp/FB số: 0911656363 để đặt phòng số lượng lớn với giá ưu đãi cho đoàn với số lượng trên 5 phòng

Dịch vụ đăng ký set up, đào tạo vận hành về OTA

Hãy liên hệ với chúng tôi để gia tăng cơ hội cho chính doanh nghiệp của Bạn. Xem thêm: Các dịch vụ của chúng tôi

Tư vấn set up Beer Club

Quý khách vui lòng liên hệ với Mr. Nam Huỳnh 093.868.5928/ 0354.675074 để được tư vấn hỗ trợ thông tin về Set up Khách sạn, nhà hàng, quán Cà phê, cửa hàng đồ ăn nhanh, Beer club, Quán Bar...

Để lại bình luận

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Nhóm: